หลักการเขียนบทวิทยุโทรทัศน์

อรนุช เลิศจรรยารักษ์ (2539 ) ได้เสนอหลักการเขียนข่าววิทยุโทรทัศน์ไว้ว่า การเขียนข่าววิทยุโทรทัศน์โดยทั่วไปควรยึดหลัก ดังต่อไปนี้

ใช้สำนวนภาษา (Conversational language) แต่ไม่ใช่คำแสลง (not slang)
ประโยคสั้นกะทัดรัด เข้าใจง่าย เป็นกันเอง (Informal)
ข้อเท็จจริงคงอยู่ ไม่บิดเบือน ไม่ใส่ความเห็นไปในข่าว
วิธีเขียนมักจะเขียนแบบ ใคร ทำอะไร กับใคร ที่ไหน เมื่อไหร่ อย่างไร บางครั้ง ข่าววิทยุโทรทัศน์จะเขียนขึ้นต้นด้วยสถานที่และเวลาก่อนก็ได้
ใช้หลักการเขียนข่าววิทยุกระจายเสียงมาใช้ในการเขียนข่าววิทยุโทรทัศน์ คือ สั้น ง่าย ตรงประเด็น รักษาข้อเท็จจริง ภาษาที่ดีสละสลวย มีรสนิยมดี

นอกจากนี้ อรนุช เลิศจรรยารักษ์ (2545 : 74 -80) ยังได้กล่าวว่า บทข่าววิทยุโทรทัศน์มีหลักสำคัญที่ควรคำนึงถึง 4 ประการคือ
คำบรรยายและภาพต้องไปด้วยกัน
คำบรรยายจะต้องไม่ซ้ำกับรายละเอียดที่ผู้ชมสามารถเห็นและได้ยินด้วยตนเองอยู่แล้ว
ถ้าภาพไม่ได้บอกอะไรเลย อย่าอธิบายหรือบรรยายมาก เพราะผู้ชมไม่สามารถมองเห็นหรือได้ยินด้วยตนเอง
อย่าเขียนคำบรรยายให้ยาวกว่าภาพยนตร์หรือ VTR

อย่างไรก็ตามการเขียนข่าววิทยุโทรทัศน์ วีรพงษ์ พลนิกรกิจ (2545) แนะนำว่าในขณะที่เขียนข่าววิทยุกระจายเสียงและวิทยุโทรทัศน์ผู้สื่อข่าวควรคำนึงถึงสิ่งต่อไปนี้

ผู้ชมต้องการฟังคำพูดของแหล่งข่าวหรือบุคคลสำคัญของข่าวมากกว่าการฟังรายงานของผู้สื่อข่าว
ผู้ชมต้องการเห็นภาพเหตุการณ์ของข่าวมากกว่าการเห็นผู้ประกาศในขณะบรรยายเหตุการณ์นั้น
เวลาที่ใช้ในการออกอากาศของข่าวหนึ่งข่าว ซึ่งข่าววิทยุโทรทัศน์ส่วนใหญ่จะมีความยาวประมาณ 1 – 2 นาที หรือยาวกว่านั้นประมาณ 20-30 วินาที (ในขณะที่วิทยุกระจายเสียง จะมีความยาวประมาณ 50-60 วินาที หรือยาวกว่านั้นประมาณ 20-30 วินาที) ซึ่งเหมาะที่จะให้ผู้ชมได้รับข้อมูลหรือความจริงของข่าวมากกว่าการอธิบาย
การคัดเลือกภาพควรเลือกภาพที่มีการสื่อความหมายได้มาก เพื่อช่วยลดจำนวนคำหรือประโยคที่ใช้การบรรยายให้น้อย (โดยเฉพาะประโยคที่ฟุ่มเฟือย) เช่น ภาพข่าวน้ำท่วม ไฟไหม้ ภาพความขัดแย้ง ภาพการเคลื่อนไหวต่าง ๆ ฯลฯ โดยใช้ภาพข่าวที่มีเนื้อหาข่าวส่วนหนึ่ง และใช้การเขียนข่าวที่มีการให้ข้อมูลที่จำเป็นให้ผู้ชมเข้าใจข่าวยิ่งขึ้น
การลำดับภาพ ผู้สื่อข่าวควรพิจารณาลำดับภาพให้สอดคล้องกับเนื้อข่าว โดยลำดับภาพให้สอดคล้องกับการจัดลำดับเนื้อหาที่เลือกใช้ (เช่น การจัดลำดับเนื้อหาตามลำดับเวลา การจัดลำดับเนื้อหาจากผลย้อนไปสู่เหตุ ฯลฯ)
ผู้สื่อข่าวควรคำนึงถึงความสอดคล้องระหว่างภาพและเสียงด้วยการระบุตำแหน่งของภาพข่าวที่ถูกต้องลงในบทข่าว กล่าวคือ มีคำสั่งภาพ และเสียงอยู่ในบรรทัดเดียวกันหรืออยู่มนตำแหน่งที่ผู้สื่อข่าวต้องการกับเนื้อหาข่าว เพราะคำบรรยาย และภาพที่สอดคล้องกันจะช่วยให้ผู้ชมจดจำและเข้าใจได้ง่ายขึ้น เช่น เนื้อหาข่าวพูดถึงบุคคลในข่าว ภาพก็จะเป็นภาพบุคคลนั้น หรือเนื้อหาข่าวพูดถึงจังหวัดเชียงใหม่ ภาพข่าวก็เป็นภาพดอยสุเทพ ฯลฯ
การเขียนข่าววิทยุโทรทัศน์ ผู้สื่อข่าวควรเขียนข่าวเพื่อบอกผู้ชมถึง ความหมายของภาพไม่ใช่การเขียนอธิบายภาพข่าวว่าภาพข่าวนั้นแสดงอะไร หรืออธิบายว่าเป็นภาพอะไร ตัวอย่างที่ไม่ดี เช่น “ประธานคณะกรรมการการเลือกตั้งกำลังเดินเข้าไปในห้องประชุม เพราะเราเห็นจากภาพข่าวที่ชัดเจน...” หรือ “นายกรัฐมนตรีลงจากรถยนต์ และกำลังเดินไปยังอาคาร...” ฯลฯ

กิจกรรม
1.6 องค์ประกอบและโครงสร้างในการเขียนบทโทรทัศน์


© Copyright 2004
  คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น